1. AMAÇ

Adli yardım hizmetinin, salt bir evrak kabul süreci olmaktan çıkarılarak profesyonel bir hukuki danışmanlık ve ön inceleme mekanizmasına dönüştürülmesi amaçlanmaktadır. Bu uygulama ile:

• Başvuruların bir avukat tarafından analiz edilerek niteliğinin artırılması,
• Vatandaşların taleplerindeki hukuki yararın incelenmesi ve değerlendirilmesi,
• Başlatılmış dava ve takiplerin, bulundukları aşama ve mevcut durumları itibarıyla avukat atamasının gerekliliğinin değerlendirilmesi,
• Başvurucu hakkında atama yapılmasına esas kriterlerin gözlemlenip değerlendirilmesi,
• Adli Yardım Kurulu’nun karar süreçlerinin rasyonel raporlara dayandırılması,
• Baro içindeki nöbet ve görevlendirme dağılımında hakkaniyetin tesis edilmesi amaçlanmaktadır.

2. NÖBETÇİ AVUKATIN GÖREV VE SORUMLULUKLARI

Nöbetçi avukat, baro personeli tarafından ön kabulü yapılan başvurucularla bizzat mülakat yaparak aşağıdaki süreçleri yönetir:

• Hukuki Teşhis ve Analiz: Başvurucunun anlattığı olayı hukuki bir zemine oturtur. Uyuşmazlığın hangi hukuk alanına girdiğini, Adli Yardım Sisteminden görevlendirme yapılmasının mümkün olup olmadığını, talep edilen hukuki yardımın (dava, icra takibi, cevap dilekçesi vb.) niteliğini ve uygunluğunu değerlendirir.
• Hukuki Yarar Değerlendirmesi: Somut olayda davanın açılmasında hukuki yarar bulunup bulunmadığını, zamanaşımı veya hak düşürücü sürelerin geçip geçmediğini analiz eder. Açılmış dava ve takiplerde başvurunun içeriğini ve delil durumunu, avukatın yargılama sürecine etkisinin olup olmayacağını değerlendirir.
• Maddi Durum Analizi: Başvurucunun yönetmelik gereği sunduğu belgeler ile mülakat sırasındaki beyanlarını karşılaştırır; yardımın gerçekten ihtiyaç sahibine ulaşıp ulaşmadığını değerlendirir.
• Raporlama: Görüşme sonunda; başvurunun ek belgeyle tamamlanması, kabulü ya da reddine esas olmak üzere görüşünü içeren “Adli Yardım Ön İnceleme Raporu”nu tanzim ederek Adli Yardım Kurulu’na sunar.

• Görev Tutanağı: Nöbetçi avukat günlük olarak yaptığı görüşmeleri matbu olarak hazırlanan çizelgeye yazar.

3. NÖBET SİSTEMİNE KATILIM ŞARTLARI

Sistemde görev alacak avukatların, TBB Adli Yardım Yönetmeliği ve Trabzon Barosu Adli Yardım Yönergesi gereğince aşağıdaki eğitim şartlarını tamamlamaları ve düzenlenecek genel toplantılara katılmaları gerekmektedir:

a) (Online Eğitim): lms.barobirlik.org.tr adresi üzerinden TBB Online Adli Yardım Eğitimi tamamlanacak ve sertifika baroya ibraz edilecektir.

b) (Yüz Yüze Eğitim): Gerek TBB gerekse baromuz tarafından daha önce düzenlenmiş Aile Hukuku ve Mal Rejiminin Tasfiyesi ile 6284 sayılı Kanun uygulamalarına ilişkin eğitimlere katılanlar ve sertifikasını baroya ibraz edenler, listeye kayıt için başvuru yapabilecektir. Bu eğitimleri henüz tamamlamamış olanlar ise tamamladıklarında, başvuru sıralarına göre listeye dâhil edilecektir.

c) Toplantılar: Nöbet sisteminin işleyişi ile ilgili Adli Yardım Kurulu ve baro Yönetim Kurulu tarafından yapılacak genel nitelikteki toplantılara katılacaktır.

4. GÖREVLENDİRME ESASLARI

• Kıdem Şartı: Nöbet listesine 0–5 yıl kıdeme sahip avukatlar dâhil edilir. Avukatlıktan önce hâkimlik, savcılık, akademisyenlik, kamu hukuk müşavirliği veya başka bir meslekte geçirilen süreler avukatlık kıdeminden sayılacaktır.
• Eşitlik İlkesi: Daha önce Kadın Yaşam Merkezi’nde nöbet görevinde bulunmayan avukatlara nöbet listesinde öncelik tanınacaktır.
• Yazılı Başvuru: Nöbet listesi, işbu usul ve esaslarda belirtilen şartları taşıyan avukatların yazılı başvuruları ile oluşturulacaktır.
• Nöbet Listesi: Nöbet Listesi, ilan edilen tarihler arasında başvuran avukatlar arasından şeffaf bir şekilde kura ile oluşturulacaktır. Başvuru süresi bittikten ya da liste oluşturulduktan sonra başvuru yapanlar, başvuru sıralarına göre listenin sonuna eklenecektir. Listeye Vergi Kaydı bulunan avukatlar ile bağlı çalışan avukatlar kayıt olabilecektir. Bağlı çalışan avukatlar, işveren avukatın nöbet tutulmasına ve serbest meslek makbuzunun kullanılmasına dair yazılı muvafakati ile listeye dâhil edilebilecektir.
• Nöbet Gün ve Saatleri: Nöbet, haftada 4 gün (cuma günleri hariç); sabah 10.00–12.00 ve öğleden sonra 13.30–16.30 saatleri arasında olmak üzere, bir günde toplam 5 saat tutulacaktır. Her gün 1 avukat nöbetçi olacaktır. Nöbetçi Avukat, nöbet gününde Baro Mutfak’tan ücretsiz yararlanacaktır.
• Ücretlendirme: Nöbetçi avukatın harcadığı mesai ve emeğin karşılığı olarak serbest meslek makbuzu karşılığında günlük net 5.000 TL ödeme yapılacaktır.
• Gözetim Altında Başlangıç: Trabzon Barosu’nda ilk kez uygulanacak bu sistemde uygulama birliğini sağlamak amacıyla, ilk dönem nöbetleri Adli Yardım Kurulu üyeleri gözetiminde gerçekleştirilecektir.
• Otomasyon: Nöbet işlemleri için Baro tarafından otomasyon sistemi kullanılacaktır.

5. NÖBET LİSTESİNE KABUL, YAPTIRIMLAR, MAZERET VE İTİRAZ USULÜ

• Geçerli mazereti olmaksızın nöbete gelinmemesi,
• Belirlenen şartlara uygun şekilde adli yardım başvuru formunun ve görev tutanağının doldurulmaması,
• Adli yardım başvurucusunun kendisine veya başka bir avukata isim belirtmek suretiyle yönlendirilmesi,
• İlgili mevzuat hükümlerine uyulmaması, Meslek ilkelerine aykırı davranılması ve benzeri hâller.

Geçerli mazereti bulunan avukatlar, nöbet saatinin başlangıcından en az 24 saat önce mazeretlerini yazılı olarak bildirmekle yükümlüdür. Süresinde bildirilen mazeretler hâlinde nöbet sırası değiştirilebilir.

Mazeretler, Adli Yardım Kurulu Başkanı veya görevlendireceği kurul üyesi tarafından değerlendirilir. Nöbet sırası değişikliklerinde liste dengesinin korunmasına ve listede kayma olmamasına özen gösterilir.

Adli Yardım Kurulu kararlarına karşı, Trabzon Barosu Yönetim Kurulu’na yazılı olarak itiraz edilebilir. Trabzon Barosu Yönetim Kurulu’nun vereceği karar kesindir.

6. DİĞER MEVZUATIN UYGULANMASI

Göreve ilişkin hususlarda, Trabzon Barosu Adli Yardım Yönergesi’nin tüm hükümleri ve Trabzon Barosu CMK İç Yönetmeliği’nin “Görevlendirme ve Uygulama Esasları”, “Yaptırımlar” ve “İtiraz” başlıklı bölümleri; işbu usul ve esaslara aykırı olmamak kaydıyla uygulanır.

7. DEĞİŞİKLİK

İşbu usul ve esaslar, Trabzon Barosu Adli Yardım Kurulu’nun önerisi ve Trabzon Barosu Yönetim Kurulu kararı ile değiştirilebilir. Nöbet sisteminin makul bir süre uygulanmasından sonra usul ve esasların yerleşmesi neticesinde işbu konuda Trabzon Barosu Adli Yardım Yönergesi’ne ekleme yapılır.

8. YÜRÜRLÜK

Bu usul ve esaslar, Trabzon Barosu Yönetim Kurulu’nun 16.04.2026 tarih ve 24/11 sayılı kararı ile yürürlüğe girmiştir.